سٻاجهن ماڻهن جو نرالو ٿر - شھربانو ڪاڪا

سٻاجهن ماڻهن جو نرالو ٿر

شھربانو ڪاڪا

شاھ جي بيتن جو محور، اياز جي گيتن جي گونجار، روپلي ڪولهيءَ جي زمين، مسڪين جهان خان کوسي جهڙي سٻاجهي ۽ انسان دوست جو ٿر پنهنجي سموري جوڀن سان ائين جڳ مڳ ڪندو منهنجي تصور ۾ نه هو.پوءَ اهورات جو گڊيءَ جي ڀٽ تان مٺيءَ شهر جو منظر هجي يا اسرارن سان ڀريل پروقار ۽ خاموش ڪارونجهر هجي، ڀالوا ۾ سنڌ جي پوَتر نياڻي مارئيءَ جو کوھ هجي يا قديم جين مت جو گوڙي مندر هجي انڊلٺ جي رنگن کان وڌيڪ سهڻو مور هجي ٿر پنهنجي هر روپ ۾ نرالو آهي. ٿر جي بيرنگ واريءَ جي ڀٽن ۾ جيڪي وڻ ۽ ٻوٽا ٿين ٿا اهي دنيا ۾ رنگن جو هڪ منفرد ڪمبينيشن پيش ڪن ٿا.

گرمين ۾ گورک ھل تي ھڪ سرد رات - زيب سنڌي

گرمين ۾ گورک ھل تي ھڪ سرد رات

زيب سنڌي

گورک هِل ڏسڻ جي خواهش ته الائجي ڪيترن سالن کان سيني ۾ سانڍيل هئي پر اهو ماڳ اهڙي هنڌ آهي، جو گورک لاءِ سوچي مون کي سدائين ڀٽائي سائينءَ جي سِٽَ ياد اچي ويندي هئي، “جت نه پکيء پير، تِت ٽمڪي باهڙي...” سو اهڙي اونچائيءَ تي بنا ڪنھن ثمر ساٿ جي ڪو کاهوڙي ته وڃي پهچندو پر هن فقير لاءِ اهو سفر بنا ڪنهن ساٿ جي ممڪن نه هو. اهو ۲۰۰۸ ۾ مئي جو ئي مهينو هو، جڏهن پهريون ڀيرو گورک ڏسڻ جي خواهش پوري ٿيندي نظر آئي هئي. گورک فيسٽيول لاءِ نصير مرزا، طارق عالم ۽ ٻين دوستن سان گڏجي وڃي جوهيءَ پهتو هئس. جوهيءَ کان اسان جو دوست عزيز ڪنگراڻي به اسان جو همسفر ٿيو هو ۽ اسان ڪار جوهيءَ ۾ ڇڏي، پنهنجي ميزبانن پاران ڏنل فور ويل جيپ ۾، وايا واهي پانڌي گورک ڏانهن روانا ٿيا هئاسين. جيپ سخت گرم ڏينهن جي ٽاڪ منجهند جو ميداني علائقي ۾ هلندي رهي هئي ۽ جڏهن جابلو علائقي ۾ پهتا هئاسين ته هر طرف ڪڪر ڇائنجڻ لڳا هئا. گورک جي پهاڙي سلسلي ۾ جڏهن کاول لَڪ وٽ پهتا هئاسين ته، اتي ڪيتريون ئي فورويل گاڏيون ۽ ڪيترائي ماڻهو بيٺل هئا، جن ۾ اسان جا ڪي ليکڪ دوست به شامل هئا. اتي پهچي خبر پئي هئي ته جبل تان ڪا ڇِپَ رستي تي ڪِرڻ سبب اڳتي رستو بند ٿي ويو آهي. اسان کي چيو ويو ته انتظار ڪيو، رستو کولڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وڃي. اسان انتظار ڪندا رهياسين ۽ اهو انتظار ڪنھن محبوب جي اوسيئڙي جيان ويو طويل ٿيندو... انهيءَ وچ ۾ مِڙي آيل بادلن به بوند بوند ٿي برسڻ شروع ڪيو هو. سج لهڻ کان اڳ ئي هلڪي هلڪي اونداهي به ٿيڻ لڳي هئي ۽ پوءِ انهيءَ وقت اسان کي ٻُڌايو ويو هو ته، رات وچ ۾ رستو کلڻ جو ڪوبه امڪان ناهي! نه چاهيندي به اسان کي واپس ورڻو پيو هو ۽ گورک ڏسڻ جي خواهش، اڻ پوري حسرت ۾ بدلجي وئي هئي!

لاڙ ميوزيم ۽ لائبريري - منظور ڪوھيار

لاڙ ميوزيم ۽ لائبريري

منظور ڪوھيار

ڪجھ ڏيهاڙا اڳ صوفي ازم فائونڊيشن گلشن حديد ڪراچي جي روحِ روان صوفي زلف علي ٿر هلڻ جي نينڍ ڏيندي چيو ته: ”هيءَ دنيا هڪ ڪتاب مثل آهي. ان کي به پڙهڻ ۽ پروڙڻ گھرجي.“

ڳالھ دل سان لڳي، ته؛ ’منهنجا به رڳو چاڪيءَ جي ڏاند وارا ڦيرا آهن. ڪراچيءَ کان لاڙڪاڻو، لاڙڪاڻي کان ڪراچي لڳي پئي آهي. ڀلا ڪو ٻيو جھان به ڏسجي.‘

سئيڊن ۾ مرڻ کان پهريان صفائي جو دلچسپ عمل ۽ ڏانءُ - عبدالله عثمان مورائي

سئيڊن ۾ مرڻ کان پهريان صفائي جو دلچسپ عمل ۽ ڏانءُ

Notes from Europe

عبدالله عثمان مورائي

قادر جتوئي سان جڏهن به ملڻ ويندو آهيان ته سندس علائقي واري ٽنل بانا جنهن کي انگريزي ۾ ميٽرو يا انڊرگرائونڊ چئجي، جي ٻاهران هڪ ڪتابن جو شيلف رکيل هوندو آهي، جنهن ۾ هر وقت ڪجهه نه ڪجهه ڪتاب رکيل هوندا آهن، جتان ماڻهو پنهنجي پسند يا ڪم جا ڪتاب کنيو وڃن. ڪنهن اهي ڪتاب شايد پنهنجي سڄي ڄمار گڏ ڪيا هوندا ۽ شايد سڀ پڙهيا به هوندا ۽ هاڻي اهي ڪتاب ورهائڻ جي خيال کان اتي رکيا وڃن ٿا ته جيئن ماڻهو انهن مان فائدو وٺن. اهو سلسلو ڪافي وقت کان هلي پيو. هڪ بهترين خيال ته پنهنجي زندگيءَ ۾ ئي انهن ڪم وارن ڪتابن کي ٻين قدردانن جي حوالي ڪرڻ ۽ پنهنجن پونئيرن کي انهيءَ پريشانيءَ کان بچائڻ ته بابا يا امان جي ڪتابن يا ٻئي سامان کي ڪاڏي ڪيون؟ جيڪڏهن پنهنجي حياتي ۾ ئي پنهنجين شين کي پاڻ صحيح هٿن يا صحيح طريقي سان ٺڪاڻي نه لڳائبو ته پوءِ نتيجو اهو نڪرندو آهي ته ڪتابن کي رديءَ وارن کي وڪڻي ڏبو آهي يا انهن کي اڇلايو ويندو آهي.

مالٽا ۾ ڪجهه ڏينهن جي مهماني

مالٽا ۾ ڪجهه ڏينهن جي مهماني!

Notes from Europe

عبدالله عثمان مورائي

هونءَ ته هر ماڻهو خواب ڏسي ٿو ۽ خواب ڏسڻ حق پڻ آهي، ڪي خواب ننڊ ۾ ڏسن ٿا ته ڪي وري جاڳ ۾. جاڳ ۾ ڏٺل سپنا لفظن جي شڪل وٺن ٿا ۽ جيڪڏهن انسان ۾ همت هجي ته اهي لفظ وري ان خواب کي ساڀيان واري پاسي وٺي وڃن ٿا. ڪن ماڻهن لاءِ انهن سپنن کي ساڀيان ڪرڻ سولو آهي ته ڪن لاءِ وري تمام ڏکيو. سولائي ۽ ڏکيائي جو دارومدار ملڪي ۽ ذاتي معيشت، ملڪي جاگرافي ۽ تعليم تي هوندو آهي. بهرحال اهو هڪ وڏو بحث آهي جنهن تي گهڻو ڪجهه لکي سگهجي ٿو.

خواجه غريب نواز جي نگري مان - ڊاڪٽر رميش ڪمار وانڪواڻي

خواجه غريب نواز جي نگري مان ...

ڊاڪٽر رميش ڪمار وانڪواڻي

آئون نئين سال ۲۰۱۹ع جو پنهنجو هي پهريون ڪالم، حضرت خواجه سيد محمد معين الدين چشتي المعروف خواجه غريب نواز جي نالي ڪرڻ چاهيندس، جن جي آخري آرامگاهه جي زيارت جو شرف حاصل ڪرڻ جي لاءِ آئون درگاهه اجمير شريف ۾ حاضري ڏئي رهيو آهيان. مون هتي پنهنجي پياري ملڪ پاڪستان جي ترقي ۽ خوشحالي، علائقائي امن ۽ استحڪام، پاڪ-ڀارت جي ٻه طرفن لاڳاپن ۾ بهتري جي لاءِ خصوصي دعائون به گهريون آهن. راجسٿان ۾ واقع حضرت خواجه غريب نواز جي درگاهه اجمير شريف کي برصغير پاڪ و هند ۾ موجود دين جي بزرگن جي مقدس مزارن ۾ اهم ترين سمجهيو وڃي ٿو. حضرت خواجه غريب نواز هڪ اهڙي قابل احترام شخصيت آهي، جن جا مڃيندڙ هر مذهب سان تعلق رکن ٿا ۽ پوري دنيا ۾ ڦلهيل آهن. هڪ اندازي مطابق روزانو هڪ لک پنجاهه هزار عقيدتمند درگاهه اجمير شريف جي زيارت ڪندا آهن ۽ مختلف نوعيت جون دعائون پڻ گهرندا آهن. هِتي مونکي بالي ووڊ جا فلمي ستارا به شوبز ۾ نالو ٺاهڻ ۽ فلمن جي ڪاميابيءَ جي لاءِ حاضري ڏيندي نظر آيا. مونکي درگاهه اجمير شريف ۾ مختلف مذهبن ۽ قومن سان تعلق رکندڙ زائرين سان خيالن جي ڏي وٺ ڪرڻ جو پڻ موقعو مليو، جن ۾ مسلمانن کانسواءِ هندو، سِک، عيسائي، پارسي ۽ ٻُڌ مت سان تعلق رکندڙ به شامل آهن، جڏهن ته گهڻي ڀاڱي پاڪستاني زائرين کي ويزا جي حوالي سان پيش ايندڙ مشڪلاتن بابت ذڪر ڪندي ٻڌو ويو. درگاهه اجمير شريف ۾ غير مسلم زائرين به مسلمانن وانگر چادرون، گُل ۽ نذرانو پيش ڪرڻ ۾ اڳيان اڳيان هوندا آهن ۽ پنهنجي بي پناهه عقيدت جو اظهار ڪندا آهن. هتي مختلف قسمن جو لباس پائيندڙن خاص طور تي مغربي لباس ۾ ڍڪيل عقيدت مندن جي موجودگي روح کي وڻندڙ منظر پيش ڪري ٿي.

هڪ سفر ڪجھ تاثر - رئوف نظاماڻي

هڪ سفر ڪجھ تاثر

رئوف نظاماڻي

ويجھڙ ۾ لاهور وغيره وڃڻ ته ٿيو هو پر ڪراچيءَ کان ٻاهر سنڌ ڏسڻ جو اتفاق، هڪ ڊگھي عرصي کان نه ٿيو هو. تازو هنڱورجا ۾ هڪ شاديءَ جي دعوت ملي ته مون سوچيو ته ان موقعي کي هٿان نه وڃائجي ۽ گھٽ ۾ گھٽ سنڌ جي هڪ جھلڪ ضرور پسجي ۽ اهو ڏسجي ته اتي ان دوران ڪهڙيون تبديليون واقع ٿيون آهن. مون سوچيو ته بجاءِ رات جي، ڏينهن جو سفر ڪجي ته جيئن سنڌ کي ڏسي سگھجي. منهنجو مقصد رڳو منزل تي پهچڻ نه پر سفر ڪرڻ ۽ سنڌ ڏسڻ هو. ان ڪري مون ڏينهن جي سفر کي ترجيح ڏني ته جيئن سڄو منظرنامو منهنجي آڏو هجي.